Türkiye’de elektrikli kamyon üretimi, 2025 itibarıyla hem küresel emisyon hedefleri hem de güvenlik odaklı teknik mevzuatın etkisiyle daha sıkı standartlara uyum gözetilen yeni bir döneme giriyor. Yerli üreticiler, özellikle ağır ticari segmentte geliştirilen tam elektrikli platformlar ve bunlara entegre batarya çözümleriyle Avrupa Birliği ve UNECE çerçevesindeki tip onay düzenlemelerine uyumlu araç mimarilerine yöneliyor.
Sektörel ve Teknik Dönüşüm
Elektrikli kamyonlarda tahrik sistemi mimarisi, yüksek gerilim güvenliği ve enerji yönetimi esas alınarak tasarlanıyor. Yüksek gerilimli kablolama, inverter ve elektrik motoru bileşenleri; izolasyon direnci, kaçak akım izleme ve acil durumda enerji kesme fonksiyonlarıyla birlikte ele alınıyor.
Batarya paketleri, şehir içi dağıtım ve bölgesel taşıma senaryolarında menzil sürekliliğini destekleyen ısıl yönetim stratejileriyle birlikte yapılandırılıyor. Sıvı soğutmalı modüller, batarya yönetim sistemine entegre sıcaklık izleme ve hücre dengeleme algoritmalarıyla birlikte çalışarak hem performans hem de döngü ömrü açısından dengeli bir kullanım hedefliyor.
Elektrikli güç aktarma organlarının ağır vasıta şasisiyle uyumlu entegrasyonu, aks yükleri, ağırlık dağılımı ve şasi rijitliği gibi parametreler dikkate alınarak yapılıyor. Bu yaklaşım, özellikle frenleme sırasında rejeneratif ve mekanik fren kuvvetlerinin uyumlu dağıtılması sayesinde, sürüş dinamiği ve operasyonel verimlilik açısından daha öngörülebilir bir araç davranışı sağlıyor.
Türkiye’de geliştirilen tam elektrikli ağır ticari araç projelerinde, farklı aks konfigürasyonlarında (örneğin 4×2 ve 6×2) sunulan platformlarda çoklu batarya paketleriyle değişken menzil ve taşıma kapasitesi kombinasyonları oluşturuluyor. Bu sayede hem lojistik filo işletmecileri hem de bölgesel dağıtım odaklı kullanıcılar için modüler çözümler öne çıkıyor.
Standartlar, Emisyon Gereklilikleri ve Güvenlik Çerçevesi
Elektrikli ağır ticari araçların geliştirilmesinde, emisyon ve araç güvenliğine ilişkin Avrupa Birliği ve UNECE düzenlemeleri birlikte dikkate alınıyor. 2024’te kabul edilen Euro 7 emisyon standardı, hem egzoz emisyon sınırlarını hem de fren tozu ve lastik aşınması gibi egzoz dışı emisyonları kapsayacak şekilde güncellenmiş bir çerçeve sunuyor. Ağır ticari araçlar için yeni tip onaylarının Euro 7 kapsamına belirli bir geçiş süreci sonunda girmesi öngörülüyor ve üreticiler, yeni nesil motor ve fren sistemlerini bu döneme hazırlayacak Ar-Ge programlarına ağırlık veriyor.
Ağır vasıta frenleme gereklilikleri ise Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu’nun UN R13 düzenlemesi ve buna bağlı güncel değişiklikler çerçevesinde ele alınıyor. Bu düzenlemeler; servis fren sistemi performansı, fren kuvvetinin akslar arasında dağılımı, rejeneratif fren sistemleriyle mekanik frenlerin birlikte çalışması ve elektriksel fren iletim sistemlerinin güvenliğine ilişkin ilave hükümler içeriyor.
Tehlikeli madde taşımacılığı tarafında ise ADR hükümleri, elektrikli tahrikli araçların kategori bazlı kullanımına yönelik yeni hükümlerle güncellenmiş durumda. 2025 itibarıyla yürürlüğe giren hükümler, özellikle yanıcı gaz ve sıvıların taşınmasında kullanılacak batarya elektrikli araçlar için ek teknik koşullar öngörüyor. Bu kapsamda batarya muhafazası, acil durumda akım kesme fonksiyonları, kıvılcım riski ve ekipman yerleşimine ilişkin kurallar, araç tasarımında baştan dikkate alınması gereken bir çerçeve oluşturuyor.
Ulusal Sanayi Politikaları ve Uluslararası Uyum
Türkiye’de elektrikli kamyon üretimine yönelik stratejiler, düşük emisyonlu taşımacılığı destekleyen sanayi ve iklim politikalarının birleştiği bir alan olarak öne çıkıyor. Yeşil Mutabakat Eylem Planı ve güncellenen iklim hedefleri, sanayinin Avrupa Yeşil Mutabakatı ile uyum içinde dönüşmesini ve ihracat pazarlarında rekabet gücünün korunmasını amaçlıyor.
2053 net sıfır emisyon hedefi ve ulusal iklim mevzuatındaki son düzenlemeler, ulaştırma sektörünün karbon azaltımında ağır ticari taşımacılığı da kapsayan bir rol üstlenmesini öngörüyor. Elektrikli ve alternatif yakıtlı araç teknolojilerine yönelik ulusal teşvik mekanizmalarının geliştirilmesi, hem yerli üretim değer zincirini güçlendiriyor hem de lojistik işletmelerinin düşük emisyonlu araçlara geçişini destekliyor.
Uluslararası pazarda ise, AB’nin ağır vasıta CO₂ standartları ve Euro 7’ye geçiş takvimiyle birlikte, Türkiye’de geliştirilen elektrikli ağır ticari araç platformlarının Avrupa tip onay süreçleriyle uyumlu şekilde tasarlanması önem kazanıyor. Bu yaklaşım, Türkiye’de üretilecek elektrikli kamyonların hem iç pazarda hem de ihracat pazarlarında kullanılabilmesini kolaylaştırıyor.
Ar-Ge, Mühendislik ve Sistem Entegrasyonu
Elektrikli tahrik mimarilerinde inverter, batarya yönetim sistemi ve yüksek gerilim güvenlik bileşenlerine yönelik Ar-Ge çalışmaları; enerji verimliliği, termal kararlılık, izolasyon güvenliği ve ömür boyu performansın izlenmesi gibi başlıklara odaklanıyor. Yüksek gerilimli sistemlerin tasarımında, kısa devre dayanımı, yangın riskine karşı koruma ve arıza durumlarında kontrollü devre dışı bırakma senaryoları teknik testlerle doğrulanıyor.
Rejeneratif frenleme ile mekanik frenlerin birlikte kullanıldığı ağır ticari elektrikli araçlarda, fren ve sürüş destek sistemlerinin elektronik denetim algoritmaları kritik hale geliyor. Araç kontrol üniteleri, fren pedalı talebini, aks yükünü ve mevcut yol tutuş koşullarını dikkate alarak hem rejeneratif hem de sürtünmeli fren kuvvetini dağıtan stratejiler kullanıyor. Böylece hem enerji geri kazanımı hem de güvenlik açısından dengeli bir frenleme davranışı elde ediliyor.
Türkiye’deki mühendislik ekipleri, tam elektrikli ağır ticari araç projelerinde; sürüş destek sistemleri, bağlantılı araç fonksiyonları ve filo yönetimi çözümlerini de içerecek şekilde elektronik mimariyi genişletiyor. Bu sayede, batarya durumu, enerji tüketimi ve bakım ihtiyaçları filo seviyesinde izlenebilen, dijitalleşmiş bir lojistik altyapısına geçiş hedefleniyor.
Türkiye’de elektrikli kamyon üretiminin standart uyumlu bir yapıya geçmesi, hem çevresel hedefler hem de Avrupa teknik mevzuatıyla eşgüdümlü bir dönüşüm anlamına geliyor. Euro 7 emisyon standardı, UN R13 gibi ağır vasıta frenleme düzenlemeleri ve ADR kapsamındaki güncel hükümler; elektriksel güvenlik, yapı dayanımı, fren performansı ve tehlikeli madde taşımacılığına ilişkin teknik gereklilikleri birlikte tanımlıyor.
Bu çerçevede, yerli üreticilerin elektrikli ağır ticari araç platformlarında standart uyum düzeyini yükseltmesi; sürdürülebilir taşımacılık, güvenlik ve operasyonel verimlilik açısından sektörün yeni odak noktası haline geliyor. Aynı zamanda, Türkiye’nin sanayi ve iklim politikalarıyla uyumlu biçimde, lojistik ekosisteminin düşük emisyonlu ve dijitalleşmiş çözümlere yönelmesini destekliyor.
