Elektrikli kamyonlara yönelik şarj altyapısı, 2025 itibarıyla hem teknik hem de standardizasyon açısından önemli bir gelişim sürecine girdi. Ağır ticari araç segmentine uygun yüksek güçlü DC şarj sistemlerinin yaygınlaştırılması yönünde adımlar atılıyor; bu sayede uzun menzilli taşımacılık için gerekli altyapının uluslararası standartlarla uyumlu şekilde kurulması hedefleniyor.
Sektörel ve Teknik Altyapıda Genişleme
Elektrikli ağır ticari araçların (heavy-duty EV / e-truck) yüksek kapasiteli bataryaları, otomobil-EV’lerden çok daha yüksek enerji talebi doğuruyor. Bu talebi karşılamak üzere DC hızlı şarj üniteleri, ağır araçlara uygun güç aralığında tasarlanıyor. Literatürde; depo (depot) yükleme, dağıtım merkezi (destination) ve kamuya açık otoyol / koridor şarj noktaları (public/highway hubs) olmak üzere en az üç tür kullanım senaryosu tanımlanıyor.
Ayrıca, geleneksel CCS gibi çözümlerin ötesinde, daha yüksek güç çıkışı sağlayan “megawatt” seviyesinde şarj sistemlerinin (MCS – Megawatt Charging System) orta-ve-ağır ticari araçlar için geliştirilmekte olduğu belirtiliyor.
Standartlar ve Belgelenmiş Teknik Gereklilikler
DC hızlı şarj altyapısında yaygın kabul gören uluslararası standartlardan biri IEC 61851-23 standardı. Bu standart, 1.000 V AC’ye kadar ya da 1.500 V DC’ye kadar girişlerde elektrikli araç tedarik ekipmanlarının (EVSE) teknik ve güvenlik gereksinimlerini belirliyor.
Standardın kapsamı; koruma düzenekleri, izolasyon güvenliği, kablo/priz standardizasyonu ve enerji transferi için güvenli ara yüzlerin tanımlanmasını içeriyor.
Araç–istasyon iletişimi ve veri alışverişi açısından, şarj süreci yönetimi için iletişim protokolleri de öne çıkıyor. Örneğin, DC şarj istasyonları ile araç arasında güvenli haberleşmeyi sağlayan protokoller ve dijital kontrol yöntemleri, altyapı güvenliği ve kullanım kolaylığı açısından kritik görülüyor.
Yüksek Güç ve Megawatt Seviyesi Şarj Teknolojileri
Ağır vasıta segmentinde, standart otomobil EV çözümlerinin ötesine geçilerek, yüksek güçlü ve hızlı şarj altyapıları gündemde. MCS gibi çözümler, teoride 1.250 V DC ve 3.000 A gibi yüksek akım/gerilim değerlerinde enerji aktarımı için tasarlanıyor; bu da ağır kamyon ve otobüs gibi büyük bataryalı araçların kullanımını destekliyor.
Araştırmalara göre, bu tip yüksek güçlü şarj altyapısı, şehir içi dağıtımdan uzun mesafeli taşımacılığa kadar farklı kullanım senaryoları için önemli avantajlar sunuyor: operasyon sürekliliği, hem filo hem bireysel araç yönetimi, enerji verimliliği ve altyapı optimizasyonu bunlardan bazıları.
Uluslararası Uyum ve Standartlaştırma İhtiyacı
Uluslararası literatürde ve standart kuruluşlarında, ağır ticari elektrikli araçların şarj altyapısı için uyumluluk, güvenlik ve performans doğrulaması gereksinimi net biçimde ifade ediliyor. IEC 61851-23 gibi standartlar bu doğrulamayı güvenlik, izolasyon, enerji transferi ve araç-istasyon arası uyumluluk açısından sağlıyor.
Aynı zamanda, yüksek güçlü şarj çözümlerinin yaygınlaşabilmesi için altyapı planlaması, şebeke kapasitesi, enerji yönetimi, istasyon yerleşimi ve iletişim protokollerinin koordineli biçimde uygulanması gerektiği vurgulanıyor.
Türkiye’de Elektrikli Kamyon Şarj Altyapısında Uyum Arayışı
Dünya genelinde ağır vasıta elektrikli araçlar için hızla gelişen şarj altyapısı standartları ve yüksek güçlü DC çözümleri ışığında, Türkiye’de de benzer uyum çalışmaları ve altyapı planlamalarının gündeme gelmesi olasılığı yüksek. IEC 61851-23 gibi uluslararası standartlara uygun altyapı kurulması, hem yerel taşımacılık hem de uluslararası lojistik koridorlarında elektrikli kamyon kullanımını destekleyebilir.
Bu süreç, ağır ticari şarj altyapısının yalnızca batarya-araç bağlantısından ibaret olmayıp; enerji yönetimi, haberleşme, güvenlik, filo koordinasyonu ve altyapı entegrasyonu gibi çok yönlü bir mühendislik yaklaşımı gerektirdiğini ortaya koyuyor.
